Knjiga obuhvata vremenski raspon od kraja XII veka pa sve do sloma
Austro-ugarske monarhije 1918, a obogacena je sa 250 crno-belih fotografija i
grafika i oko 100 kolor reprodukcija. Obradjeni su svi bitniji, naucno provereni
dokazi o Srbima u Becu, njihova crkvena organizacija stvorena u XIII veku,
najpre zajedno sa Grcima, a kasnije, kao osamostaljena crkvena opstina. Bec je u
XIII veku postao i glavno srediste u kojem je stampano preko 300 nasih knjiga, a
posle vekovnog prekida, proradila je i prva srpska stamparija, koju je od
Kurcbekovih naslednika otkupio Stefan Novakovic. Akademik Medakovic konstatuje
da je Bec oduvek bio kosmopolitski grad i kao takav i srpska "politicka i
kulturna prestonica" koja je pozitivno zracila "u svim procesima srpske
evropeizacije". U toj prestonici predstavnici srpske crkve i naroda vodili su
bitke za politicki status Srba putem carskih privilegija, a u njoj su delovale i
najvise politicke i pravne institucije namenjene Srbima - Ilirska dvorska
deputacija i Ilirska dvorska kancelarija, u njoj su se sticala vojnicka znanja i
zvanja, univerzitetske diplome, umetnicka nadahnuca i privrednicka iskustva.
Medakovic se zadrzava na nizu vaznih ljudi, visegodisnjih stanovnika Beca, kao
sto su Jovan i Teodor Stefanovic-Vilovski, Ognjeslav Utjesinovic-Ostrozinski,
Djordje Stojakovic, Zmaj, a posebno izdvaja Dositeja i Vuka, cija delatnost nije
ostala nezapazena u austrijskoj i nemackoj kulturnoj sredini. Sadrzajno je
poglavlje posveceno Srbima koji su se skolovali na Beckom univerzitetu: pored
duge kolone medicinara, potonji vodeci srpski istoricari od Ilariona Ruvarca do
Stanoja Stanojevica, filozofi, matematicari, publicisti, cuveni arhitekti
Vladimir Nikolic i Jovan Subotic, kao i slavni pesnik Laza Kostic, koji je cak
spevao odu carskom Becu. Tu su i zivopisni portreti bakropisaca i slikara,
pocevsi od Hristofora Zefarovica, preko Zaharija i Jakova Orfelina, Arse
Teodorovica do vecitog zatocenika Paje Jovanovica, kao i kompozitora Kornelija
Stankovica, Petra Krstica, i Dragomira Kranjcevica. Na slican nacin Medakovic
portretise Srbe oficire, pitomce Terezijanske vojne akademije, od generala Jefte
Ljubibratica, Mihajla Mikasinovica, Svete Prodanovica i Petra Duke do
feldmarsala Svetozara Borojevica. (iz recenzije: akademik Slavko Gavrilovic)
|
