Peti tom Djurantove Istorije civilizacije sadrzi portret jednog sveta na
njegovom slavnom vrhuncu - portret fascinantne i raskosne Italije u doba
renesanse, od Petrarkinog rodenja 1304. do Ticijanove smrti 1576. godine. Vil
Djurant u Renesansi izlaze uvodnu studiju ekonomske podloge koja obuhvata razvoj
industrije, rast bankarskih porodica kao sto su Medicijevi, kao i sukobe rada i
kapitala. Na taj nacin on objasnjava razloge zbog kojih je Italija bila prva
drzava, a Firenca prvi grad u Italiji koji ce doziveti budenje modernog doba. On
prati procvat kulture od Firence do Milana, Mantove, Ferare, Verone i Venecije
Padove i Parme, Bolonje, Riminija, Urbina, Perude, Sijene i Napulja, a povest
dovodi do vrhunca u Rimu, gradu velikih papa renesansne epohe. U svakom gradu
Italije, svedoci smo blistave parade princeva, kraljica, vojvoda ili duzdeva;
pesnika, istoricara, naucnika i filozofa; slikara, vajara, gravera, iluminatora,
grncara i arhitekata; prisustvujemo razvitku industrije, obrazovanja, ponasanja,
morala, kriminala i mode; pred nama se redaju zene, ljubavi i vencanja;
epidemije, gladi, zemljotresi i pogibije. Pred nama je covecanstvo koje se smelo
krece od konacnog sveta ka svetu beskonacnosti. To je i povest o narodu pod
vedrom jutarnjom svetloscu renesanse, kada su bronzana vrata krstionice u
Firenci postala simbol pravih rajskih dveri. U takvom ambijentu, sa Pikom dela
Mirandolom saznajemo kako je covek razmisljao, sa Makijavelijem kako je vladao,
sa Kastiljoneom kako je ziveo, sa Savonarolom kako je umirao. Na gotovo svakom
koraku, Vil Djurant crta zive vinjete - Petrarke, Bokaca, Kozima, Medicija, Fra
Andelika, Donatela, Lorenca Velicanstvenog, Boticelija, Andreje del Sarta,
Lodovika Mora, Beatrice i Izabele d'Este, Leonarda da Vincija, Bramantea, Pjera
dela Franceske, Sinjorelija, Perudina, Mantenje, Ariosta, DJovanija Belinija,
Djorodonea, Aldusa Manucijusa, Koreda, Aleksandra VI, ezara i Lukreciju
Bordzije, Julija II, Lava X, Rafaela, Mikelandela, Klementa VII. Djurant dovodi
pricu do dramaticnog vrhunca sa rumenilom sutona Firence i Venecije posle
strasnog pustosenja Rima 1527, ali pokazuje kako je cak i opadanje renesanse
(1527-1576) bilo plodno zahvaljujuci Ticijanu, Aretinu, Veronezeu, Celiniju, i,
mozemo reci, novom Mikelandelovom zivotu. Djurant pokazuje kako je renesansa,
ozivljavajuci klasicnu kulturu, okoncala hiljadugodisnju vladavinu orijentalnog
duha u Evropi. Na kraju nas priprema za Erazma, Bejkona i Dekarta, za Spinozu,
Voltera, Gibona, Getea, kao i za titane naseg doba u kojima jos zivi duh
renesanse: "Danas, u Evropi i Americi, svugde ima ljudi prefinjenog i snaznog
duha - koji druguju u carstvu uma - koji svoju snagu crpe iz bastine duhovne
slobode, estetskog senzibiliteta, prijateljskog i saosecajnog razumevanja; hrane
se nasledem oprastanja zivotu za njegove tragedije, prihvatanja njegovih radosti
cula, uma i duse; i hrane se time sto u srcima, usred himni mrznje, uprkos
grmljavini topova, uvek cuju carsku pesmu renesanse."
|
