Drugi svetski rat je kod nas jos dnevna, ideoloski "upotrebljavana" proslost.
Zbog toga se autenticni naucni radovi o ovoj temi neizbezno pojavljuju kao
demistifikacije. To posebno vazi za knjigu Vojislava Pavlovica, mada ona svojim
istrazivackim karakterom ovu ravan i mogucu svrhu daleko prevazilazi. Proistekla
je iz Pavloviceve doktorske disertacije i prva je monografija o
americko-jugoslovenskim odnosima 1941-1945. Knjiga Vojislava Pavlovica smesta
istoriju Drugog svetskog rata u njen neophodni kontekst, u kontekst odnosa
velikih sila i prelamanja njihovih interesa na nasem prostoru. Istrazivanja
Vojislava Pavlovica u knjizi Od monarhije do republike - koja su zasnovana na
sveobuhvatnom izucavanju do sada nedostupne i u nauci neistrazene americke
dokumentacije - pokazuju da je sudbina ovih prostora nije zavisila od odnosa
snaga na terenu izmedju partizanskog i cetnickog pokreta. Pavlovic dokazuje da
odluku o prepustanju Istocne Evrope Sovjetskom Savezu donela iskljucivo vlada
Sjedinjenih Drzava. Ova knjiga ce biti dobra osnova za proces raskidanja s
predrasudama. Ako sagledamo kako se prema ovom prostoru medjunarodna zajednica
ponasala u Drugom svetskom ratu, moze se izvuci jasna paralela sa mnogim
pojavama prilikom raspada Jugoslavije. Iz sukoba te dve slike, jedne realisticke
koju donosi Pavlovic i jedne mitske koju imamo u ideoloski stvorenoj
paraistorijskoj svesti, treba da se izvuku poucni zakljucci: oni mogu
istovremeno da budu i otkrivalacko iskustvo za sve one koji traze kriticki
odmerenu sliku proteklih realnosti.
VOJISLAV PAVLOVIC (rodjen 1958), istoricar, docent je na Katedri za Opstu
istoriju novog veka na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Medju objavljenim
tekstovima i studijama izdvajaju se OSS in Yugoslavia (1997) i predgovor knjige
Roberta Mandrua Djavoli i vradzbine (1998). Objavljuje strucne tekstove u
Zborniku radova istorijskog instituta SANU, Zborniku Filozofskog fakulteta i dr.
Od 1992-1995. godine radio je kao predavac na Univerzitetu u Limozu (Francuska).
Ucestvovao je na mnogim naucnim skupovima, izmedju ostalih - Evropa i Srbi 1996.
godine u SANU (Beograd).
|
